Kask narciarski – jak wybrać rozmiar i model

Czy kask narciarski jest obowiązkowy?

Tak, dla każdego do ukończenia 16. roku życia, kto zjeżdża na nartach albo snowboardzie na zorganizowanym terenie narciarskim. Taki obowiązek wprowadza art. 29 ustawy z 18 sierpnia 2011 roku o bezpieczeństwie i ratownictwie w górach i na zorganizowanych terenach narciarskich (tekst jednolity: Dz.U. 2023 poz. 1154), a przepis mówi o kasku „konstrukcyjnie do tego przeznaczonym”.

Za złamanie przepisu nie odpowiada dziecko. Art. 45 ust. 2 przewiduje karę grzywny dla osoby, która ma obowiązek opieki lub nadzoru nad dzieckiem i dopuszcza je do jazdy bez kasku. Może to być rodzic, ale też opiekun na wyjeździe zorganizowanym. Sprawy prowadzi się według Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia (art. 46).

Zorganizowany teren narciarski to w ustawie (art. 2 pkt 13) każdy ogólnie udostępniony, oznaczony i zabezpieczony teren przy wyciągu, naśnieżony albo pokryty sztucznym podłożem, a także park narciarski i ośla łączka. Przepis działa więc tak samo w Tatrach, na stoku pod miastem i na sztucznym stoku z igelitem. Kilkulatek na oślej łączce w szkółce też musi mieć kask.

Obowiązek ma swoje granice. Dotyczy narciarstwa zjazdowego i snowboardingu, więc nie obejmuje biegówek. Nie obejmuje też dorosłych, choć zasady bezpiecznej jazdy z dekalogu narciarza obowiązują wszystkich na stoku bez względu na wiek. Wymóg konstrukcji wyklucza kask rowerowy czy hokejowy: na stoku ma być kask zaprojektowany do jazdy na nartach.

Jak zmierzyć głowę do kasku?

Miękką taśmą krawiecką, poprowadzoną poziomo tuż nad brwiami i nad uszami, przez najbardziej wystającą część potylicy. Wynik w centymetrach porównujesz z zakresem obwodu na etykiecie kasku, bo producenci podają rozmiar właśnie w centymetrach, np. 53–55 cm albo 48–52 cm, obok litery.

Rozmiar kasku narciarskiego podany samą literą nic nie mówi. W kaskach opisanych w decyzjach UOKiK rozmiar XS oznaczał 48–52 cm, a S 53–55 cm, u innego producenta te same litery mogą obejmować inne zakresy. Mierz bez czapki, dwa razy, najlepiej z pomocą drugiej osoby, która widzi, czy taśma nie zjechała z tyłu głowy.

Jak zmierzyć głowę do kasku?

Wynik pomiaru	Co wybrać
W środku zakresu na etykiecie	ten rozmiar, dociągnięty pokrętłem z tyłu
Na granicy dwóch rozmiarów	przymierz oba, weź mniejszy, jeśli nigdzie nie uciska
Dwa pomiary różnią się	zmierz trzeci raz, pilnując wysokości taśmy na czole
Dziecko między rozmiarami	rozmiar pasujący teraz, z regulacją obwodu

Jak powinien leżeć kask na głowie?

Prosto i nisko: przednia krawędź kasku leży tuż nad brwiami, czoło jest zakryte, a kask nie przesuwa się, gdy potrząsasz głową. Przy dobrze dobranym rozmiarze skóra czoła rusza się razem z kaskiem, zanim jeszcze zapniesz pasek.

Przymiarkę rób w sklepie dłużej niż minutę. Ucisk w jednym punkcie, zwykle na czole albo za uszami, po kilku zjazdach zamienia się w ból głowy, którego pokrętło nie usunie. Pasek pod brodą zapinasz tak, by nie wpijał się w skórę, ale też by kask nie dał się zsunąć z głowy do tyłu. Kask zsunięty na tył głowy zostawia czoło bez osłony, a gogle nie mają się czego oprzeć.

Jak sprawdzić, czy kask spełnia normę EN 1077?

Po etykiecie. Kask powinien mieć oznaczenie normy EN 1077 (w Polsce PN-EN 1077:2010 „Kaski dla narciarzy zjazdowych i snowboardzistów”), klasę ochrony A albo B, rozmiar w centymetrach i oznakowanie CE. Norma według karty Polskiego Komitetu Normalizacyjnego określa wymagania dla dwóch klas kasków, także dla dzieci i zawodników.

Inspekcja Handlowa traktuje taki kask jako środek ochrony indywidualnej kategorii II. W decyzjach UOKiK zakwestionowano kaski bez napisu „Kask dla narciarzy zjazdowych i snowboardzistów” i bez klasy, a także bez nazwy producenta oraz kwartału i roku produkcji, czego wymaga punkt 6 normy. Data produkcji przyda się też tobie: pozwala ocenić, ile lat ma kask z drugiej ręki.

Napis na etykiecie to deklaracja, nie wynik badania. W 2017 roku kask z oznaczeniem EN 1077 nie przeszedł w laboratorium CIOP-PIB próby przebicia, bo przebijak dotknął makiety głowy przez tylny otwór wentylacyjny, i UOKiK nakazał wycofanie go z obrotu.

Co daje warstwa chroniąca przed obrotem głowy?

Ma zmniejszać skręcenie głowy przy uderzeniu pod kątem. Wewnątrz takiego kasku jest cienka wkładka, która może przesunąć się względem skorupy, zanim siła dotrze do głowy. Producenci nazywają to rozwiązanie różnie i każdy opisuje je własną nazwą handlową.

Karta normy PN-EN 1077:2010 wymienia wymagania dotyczące konstrukcji z polem widzenia, amortyzacji, odporności na przebicie, układu mocującego i znakowania, a o obrocie głowy nie wspomina. Dodatkowa warstwa jest więc cechą konkretnego modelu, nie warunkiem zgodności z normą. Ma sens tylko w kasku, który dobrze leży: luźny kask przesuwa się na głowie przy każdym upadku, więc żadna wkładka tego nie naprawi.

Kask narciarski z szybą czy gogle?

Oba rozwiązania chronią oczy, różnią się wygodą. Kask z szybą (opuszczaną osłoną zamiast gogli) zwykle łatwiej połączyć z okularami korekcyjnymi i szybciej podnieść przy wyciągu. Gogle lepiej przylegają do twarzy, więc mniej wieje od dołu i z boków, a szybę często da się wymienić na inną kategorię filtra.

Wymiana szyby ma znaczenie przy jeździe wieczornej. W bazie Ministerstwa Sportu i Turystyki oświetlenie tras ma 57 z 72 ośrodków, a kolejnych 5 częściowo (baza MSiT, stan 2022). Ciemna szyba wbudowana w kask po zmroku przeszkadza, a nie zawsze da się ją zastąpić jasną. Jak dobrać filtr na słońce, mgłę i światło lamp, opisujemy w poradniku o goglach narciarskich.

Jak dobrać gogle do kasku?

Przymierz je razem, w sklepie albo z własnym kaskiem na głowie. Górna krawędź gogli ma stykać się z kaskiem bez szczeliny na czole, pasek gogli ma mieścić się w tylnym zaczepie kasku, a kask nie może spychać gogli w dół na nos.

Szczelina między kaskiem a goglami to odsłonięty pas skóry, który na wyciągu przy mrozie i wietrze marznie pierwszy. Druga typowa usterka to gogle za szerokie do otworu kasku: rama opiera się o boki skorupy i odstaje od policzków. Jeśli kupujesz oba elementy osobno, zabierz kask na przymiarkę gogli.

Jaki kask narciarski dla dziecka?

Taki, który pasuje dziś, a nie za dwa sezony. Obwód głowy dziecka mierzysz tak samo jak u dorosłego i wybierasz rozmiar z regulacją. Kask kupiony na wyrost przesuwa się na głowie i zasłania oczy, więc dziecko i tak go podnosi albo zdejmuje.

Norma PN-EN 1077:2010 obejmuje kaski dla dzieci, więc szukasz tych samych oznaczeń co u dorosłych: numeru normy, klasy i rozmiaru w centymetrach. Kask po starszym rodzeństwie sprawdź pod kątem daty produkcji i śladów uderzeń. Do kasku dobierz gogle od razu, bo dziecko z goglami, które nie pasują, jeździ z nimi na czole. Przy pierwszym sezonie przyda się też poradnik od kiedy dziecko na narty, a długość nart dla najmłodszych opisujemy w tekście o nartach dla dzieci.

Czym się różni kask snowboardowy od narciarskiego?

Pod względem ochrony niczym. Ta sama norma PN-EN 1077:2010 obejmuje „kaski dla narciarzy zjazdowych i snowboardzistów”, a Inspekcja Handlowa opisuje takie wyroby jednym określeniem. Różnice dotyczą wyglądu, daszka i wentylacji, czyli wygody, nie odporności na uderzenie.

Na wybór bardziej wpływa miejsce jazdy niż deska czy narty. Ustawa w art. 2 definiuje park narciarski jako teren z obiektami do ewolucji akrobatycznych, takimi jak skocznie, rynny i poręcze. Snowpark ma 28 z 72 ośrodków z bazy MSiT (stan 2022). Jeśli wahasz się, na czym zacząć, porównanie znajdziesz w tekście snowboard czy narty.

Kiedy wymienić kask na nowy?

Po każdym mocnym uderzeniu, nawet jeśli skorupa wygląda na całą. Uszkodzenia wyściółki pod skorupą nie widać z zewnątrz, a kask, który raz przyjął silny cios, nie daje pewności, że przyjmie następny tak samo.

Drugi powód to zużycie. Pęknięcia skorupy, kruszące się krawędzie wyściółki, przetarty pasek albo klamra, która sama się rozpina, kończą użytkowanie kasku bez względu na jego wiek. U dzieci najczęstszym powodem wymiany jest jednak wzrost: kask, który nie daje się już dociągnąć pokrętłem albo odsłania czoło, trzeba zmienić na większy.

Przy zakupie kasku używanego sprawdź datę produkcji na etykiecie i zapytaj o historię upadków. Jeśli sprzedający nie wie albo etykiety brak, lepiej kupić nowy.

Jak czyścić kask i wyściółkę?

Wyściółkę wyjmij i wypierz ręcznie w letniej wodzie z łagodnym środkiem, a skorupę przetrzyj wilgotną ściereczką. Rozpuszczalniki i silne detergenty mogą uszkodzić tworzywo, dlatego zawsze zajrzyj najpierw do instrukcji, którą producent dołącza do kasku.

Po sezonie kask susz w temperaturze pokojowej, z dala od grzejnika, i przechowuj w worku, żeby nic nie porysowało skorupy ani nie przygniotło wyściółki.

Co założyć pod kask na narty?

Najlepiej nic albo cienką kominiarkę. Gruba czapka zmienia obwód głowy, więc kask przestaje leżeć tak jak przy przymiarce i trzeba luzować regulację. Jeśli marzniesz, mierz głowę i przymierzaj kask od razu w kominiarce, w której będziesz jeździć.

Kask ma własną wyściółkę i zwykle osłony uszu, więc przez większość dni wystarcza bez dodatków. Resztę warstw, od bielizny po kurtkę, opisujemy w poradniku jak się ubrać na narty. Kask można też wypożyczyć razem z nartami, a wypożyczalnie przy stokach zebraliśmy na stronie wypożyczalnie nart.